DİLAN KARAMAN OLAYI İNCELEME KOMİSYONU RAPORU

by · Published · Updated

Bu rapor, kadınların yaşam hakkını tehdit eden yapısal erkek şiddetini görünür kılmak , adalet talebini büyütmek ve toplumsal dönüşümü sağlamak sorumluluğuyla hazırlanmıştır.

1. RAPORUN AMACI VE NİTELİĞİ

Bu rapor, Dilan Karaman’ın ölümü sonrasında ortaya çıkan birçok spekülatif bilgi ve karmaşasından kaynaklı olarak, hakikatin bütünlüklü bir şekilde ortaya konulabilmesini amaçlıyor. Dilan’ı intihara sürükleyen nedenin yalnızca içinde olduğu ruhsal etkiler ya da özel yaşamına indirgenen bir olayla sınırlı kalmadığını bizlere gösteren bir sürecin özeti niteliğindedir. Komisyonun amacı, Dilan’ı ölüme sürükleyen kurumsal, ilişkisel ve yapısal nedenleri bütünlüklü biçimde ortaya koymaktır. Bunu yaparken de kimlerin, hangi konumlarda, neyi yapmadığını, neyi görmediğini, neyi normalleştirdiğini ortaya koymayı hedefler. O nedenle rapor, kamuoyunu ikna etmekten çok, herkesi yüzleşmeye davet etmek üzere hazırlanmıştır.

2. KOMİSYONUN KURULUŞU, YETKİSİ VE SINIRLARI

25 Kasım 2025 tarihinde kuruluşunu kamuoyuna duyuran komisyon, Diyarbakır’da kadına yönelik şiddete ve kadın katliamlarına karşı politika üreten, kolektif olarak çalışma prensibini benimseyen ve Özgür Kadın Hareketi (TJA)’nın çağrıcısı olduğu ; Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi, DAKAH-DER (Dayanışmanın Kadın Hali Derneği), Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Diyarbakır Şubesi Kadın Komisyonu ,ve Rosa Kadın Derneği temsilcilerinden oluşmuştur. Komisyon kamuoyuna açıklamış olduğu kuruluş metninde olayın tüm yönleriyle araştırılacağını, kamuoyuna yansıyan iddialara titizlikle yaklaşacağını ve süreci derinlemesine değerlendirip sonuç raporunu yine kamuoyu ile şeffaf bir şekilde paylaşacağını belirtmiştir. Belirtmekte fayda vardır ki Komisyon bir yargılama mercii değildir. Komisyon, ceza sorumluluğu tespiti yapmak, suç isnadında bulunmak ya da yargısal bir hüküm kurmak iddiasında değildir. Bu rapor, yargısal süreçlerin yerine geçmeyi değil; olayın insan hakları, toplumsal sorumluluk ve kurumsal işleyiş boyutlarını görünür kılmayı amaçlamaktadır.

Bununla birlikte Komisyon, yargının kadına yönelik şiddet ve kadın katliamları karşısındaki yerleşik tutumunu bilen, bu tutumu eleştiren ve sorgulayan bir perspektifle hareket etmektedir. Türkiye’de yargı pratiğinin, kadınların maruz kaldığı şiddeti çoğu zaman münferit olaylar olarak ele aldığı; önleyici yükümlülükleri ikincil plana ittiği; faillere yönelik cezasızlık algısını besleyen karar ve uygulamalar ürettiği Komisyonun değerlendirme çerçevesinin bir parçasıdır. Bu nedenle Komisyon, yargı süreçlerini gözetmekle birlikte, yargının etkisiz kaldığı, geciktiği ya da yapısal olarak yetersiz olduğu alanlarda hakikat ve sorumluluk tartışmasını canlı tutmayı temel bir görev olarak görmektedir. Raporda yer alan değerlendirmeler, yargısal bir hüküm yerine geçmez; ancak yargının

ve ilgili kamu kurumlarının hesap verebilirliğini güçlendirmeyi amaçlayan kamusal bir belge niteliği taşır. Kadın mücadele politikası klasik ceza adalet sistemi gibi çalışmaz.

Ceza sistemi; “Suçlu kim? ’ diye sorarken, kadın mücadelesi ; “Bu zarar hangi güç ilişkisi içinde üretildi?” diye sorar.

Yani:

  • Amaç bir kişiyi mahkûm etmek değildir
  • Amaç zararı üreten yapıyı görünür kılmaktır

Bu yüzden raporumuz; sistemi eleştirir, pratikleri eleştirir ve ilişkisel şiddeti açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Kadın kurumları olarak, Dilan Karaman’ın ölümüne giden süreci, komisyona başvuran kişilerin anlatımından yola çıkarak şu başlıklar altında incelemek mümkün olmuştur:

Çalışma yaşamı ve iş yükü rejimi

Kurum içi ilişkiler ve yönetsel pratikler

Mobbing, dışlanma ve yalnızlaştırma

Psikolojik, ekonomik ve sosyal koşullar

Partner şiddeti ve kriz yönetimi

Olay günü ve sonrasındaki kişilerin ve idarenin sorumluluğu

 

DİLAN KARAMAN

OLAYI

İNCELEME

KOMİSYONU RAPORU

Mücadele arkadaşımız Dilan Karaman’ı saygı ve sevgiyle anıyoruz.

Bu rapor, kadınların yaşam hakkını tehdit eden yapısal erkek şiddetini görünür kılmak , adalet talebini büyütmek ve toplumsal dönüşümü sağlamak sorumluluğuyla hazırlanmıştır.

1. RAPORUN AMACI VE NİTELİĞİ

Bu rapor, Dilan Karaman’ın ölümü sonrasında ortaya çıkan birçok spekülatif bilgi ve karmaşasından kaynaklı olarak, hakikatin bütünlüklü bir şekilde ortaya konulabilmesini amaçlıyor. Dilan’ı intihara sürükleyen nedenin yalnızca içinde olduğu ruhsal etkiler ya da özel yaşamına indirgenen bir olayla sınırlı kalmadığını bizlere gösteren bir sürecin özeti niteliğindedir. Komisyonun amacı, Dilan’ı ölüme sürükleyen kurumsal, ilişkisel ve yapısal nedenleri bütünlüklü biçimde ortaya koymaktır. Bunu yaparken de kimlerin, hangi konumlarda, neyi yapmadığını, neyi görmediğini, neyi normalleştirdiğini ortaya koymayı hedefler. O nedenle rapor, kamuoyunu ikna etmekten çok, herkesi yüzleşmeye davet etmek üzere hazırlanmıştır.

2. KOMİSYONUN KURULUŞU, YETKİSİ VE SINIRLARI

25 Kasım 2025 tarihinde kuruluşunu kamuoyuna duyuran komisyon, Diyarbakır’da kadına yönelik şiddete ve kadın katliamlarına karşı politika üreten, kolektif olarak çalışma prensibini benimseyen ve Özgür Kadın Hareketi (TJA)’nın çağrıcısı olduğu ; Diyarbakır Barosu Kadın Hakları Merkezi, DAKAH-DER (Dayanışmanın Kadın Hali Derneği), Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Diyarbakır Şubesi Kadın Komisyonu ,ve Rosa Kadın Derneği temsilcilerinden oluşmuştur. Komisyon kamuoyuna açıklamış olduğu kuruluş metninde olayın tüm yönleriyle araştırılacağını, kamuoyuna yansıyan iddialara titizlikle yaklaşacağını ve süreci derinlemesine değerlendirip sonuç raporunu yine kamuoyu ile şeffaf bir şekilde paylaşacağını belirtmiştir. Belirtmekte fayda vardır ki Komisyon bir yargılama mercii değildir. Komisyon, ceza sorumluluğu tespiti yapmak, suç isnadında bulunmak ya da yargısal bir hüküm kurmak iddiasında değildir. Bu rapor, yargısal süreçlerin yerine geçmeyi değil; olayın insan hakları, toplumsal sorumluluk ve kurumsal işleyiş boyutlarını görünür kılmayı amaçlamaktadır.

Bununla birlikte Komisyon, yargının kadına yönelik şiddet ve kadın katliamları karşısındaki yerleşik tutumunu bilen, bu tutumu eleştiren ve sorgulayan bir perspektifle hareket etmektedir. Türkiye’de yargı pratiğinin, kadınların maruz kaldığı şiddeti çoğu zaman münferit olaylar olarak ele aldığı; önleyici yükümlülükleri ikincil plana ittiği; faillere yönelik cezasızlık algısını besleyen karar ve uygulamalar ürettiği Komisyonun değerlendirme çerçevesinin bir parçasıdır. Bu nedenle Komisyon, yargı süreçlerini gözetmekle birlikte, yargının etkisiz kaldığı, geciktiği ya da yapısal olarak yetersiz olduğu alanlarda hakikat ve sorumluluk tartışmasını canlı tutmayı temel bir görev olarak görmektedir. Raporda yer alan değerlendirmeler, yargısal bir hüküm yerine geçmez; ancak yargının ve ilgili kamu kurumlarının hesap verebilirliğini güçlendirmeyi amaçlayan kamusal bir belge niteliği taşır. Kadın mücadele politikası klasik ceza adalet sistemi gibi çalışmaz.

Ceza sistemi; “Suçlu kim? ’ diye sorarken, kadın mücadelesi ; “Bu zarar hangi güç ilişkisi içinde üretildi?” diye sorar.

Yani:

  • Amaç bir kişiyi mahkûm etmek değildir
  • Amaç zararı üreten yapıyı görünür kılmaktır

Bu yüzden raporumuz; sistemi eleştirir, pratikleri eleştirir ve ilişkisel şiddeti açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Kadın kurumları olarak, Dilan Karaman’ın ölümüne giden süreci, komisyona başvuran kişilerin anlatımından yola çıkarak şu başlıklar altında incelemek mümkün olmuştur:

Çalışma yaşamı ve iş yükü rejimi

Kurum içi ilişkiler ve yönetsel pratikler

Mobbing, dışlanma ve yalnızlaştırma

Psikolojik, ekonomik ve sosyal koşullar

Partner şiddeti ve kriz yönetimi

Olay günü ve sonrasındaki kişilerin ve idarenin sorumluluğu

3.YÖNTEM

Bu rapor, Dilan Karaman’ın ölümüne giden süreci bütünlüklü biçimde ortaya koymak amacıyla, komisyona başvuran 15 başvurucu ile yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Komisyona başvuran kişiler; milletvekilleri, danışmanlar, yakın arkadaşlar, ev arkadaşları, aile çevresi ve partnerlerden oluşmaktadır. Bu başvurular, olayın yalnızca tek bir bağlamdan değil; kurumsal işleyiş, çalışma rejimi, ilişkisel ağlar, politik atmosfer ve özel yaşamın kesişiminde ele alınarak değerlendirme yapılmıştır. Komisyon, kendisine yapılan başvuruları mutlak doğrular olarak varsayan bir yaklaşımdan bilinçli olarak kaçınmıştır. Bunun yerine, anlatımlar; birbirleriyle kurdukları ilişki, örtüştükleri ve ayrıştıkları noktalar, tekrar eden temalar ve sessizlik alanları üzerinden birlikte değerlendirilmiştir. Komisyon, başvuruların içeriğini değerlendirirken, anlatıların üretildiği konumsal farklılıkları, güç ve derinleşen hiyerarşi ilişkilerini, kurumsal rollerin anlatı dili üzerindeki etkisini özellikle dikkate almıştır. Yetki sahibi pozisyonlardan yapılan anlatılar ile eşit ya da alt pozisyondan yapılan başvurular arasındaki farklılıklar, raporun analizinde belirleyici bir veri olarak ele alınmıştır. Bu yaklaşım, beyanlar arasındaki çelişkileri “güvenilmezlik” olarak değil; kurumsal ilişkilerin ve sorumluluktan kaçma pratiklerinin bir göstergesi olarak okumayı mümkün kılmıştır. Komisyonun tüm çalışmaları, etik kurul hassasiyeti, gizlilik ve zarar vermeme ilkeleri çerçevesinde yürütülmüştür. Komisyona başvuran kişilerin kimlikleri korunmuş, görüşmeler rızaya dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve aktarımlar sırasında yeniden travmatizasyona yol açabilecek bir dil kullanılmamasına özen gösterilmiştir. Aynı şekilde, Dilan Karaman’ın yaşamına ve ölümüne ilişkin bilgiler aktarılırken mahremiyetin korunması temel ilke olarak benimsenmiştir.

4.OLAY GÜNÜ

Komisyonumuz; 11 Kasım 2025 günü Dilan KARAMAN’ın intiharı sonucu yaşananları olay günü sabahından kronolojik sıra gözeterek Dilan’ı intihara götüren tüm boyutları tanık anlatımları ile aşağıdaki şekilde raporlamıştır .

4.1 PARTNER ŞİDDETİ

Mazlum Toprak ile Dilan Karaman arasında yaklaşık bir yıldır süregelen bir partnerlik ilişkisi mevcuttur

 

Tanık anlatımlarına göre Dilan, yaşamını yitirdiği günün sabahında birden fazla kişiyi arayarak: Erkek arkadaşı tarafından onu aldattığını iddia ederek, bıçakla tehdit edildiğini, saçlarının çekildiğini, telefonu yüzüne fırlatılarak uyandırıldığını, evden kovulduğunu ve can güvenliğinden endişe ettiğini ifade etmiştir. Bu anlatımların olay günü sabahında birbirinden farklı kişilere birbirinden bağımsız şekilde yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, olayın uydurma ya da tekil bir anlatı olmadığını, aynı içeriğin eş zamanlı olarak birden fazla kişiye söylendiğini göstermektedir. Komisyonumuz tarafından dinlenen ve ilgili kısma ilişkin farklı kişilerden oluşan tanık beyanları şu şekildedir; ”Mazlum’un Dilan’ı telefonu fırlatarak uyandırdığı, saçlarını çektiği, bıçakla saldırdığı ve hatta bıçağı kırdığı; ayrıca ‘öldürmemek için bıçağı kırdım’ dediğini, Mazlum, Dilan ağlarken: ‘Keşke kendini benim gözümün önünde öldürsen ’’dediğinin Dilan tarafından aktarıldığını ifade etmiştir. ”Dilan’ın sabah 07.30 civarında kendisini arayıp Mazlum’un ona saldırdığını, bıçak çektiğini söylediğini, yardım istemeye çalıştığını ancak çok korktuğunu” ifade etmiştir.

”Dilan’ın kendisini arayarak ‘Mazlum beni mahvetti, bıçaklamaya çalıştı’ dediğini, can güvenliği konuşması yaptıklarını aktarmaktadır.” Fail erkek ise kendi beyanlarında fiziksel şiddeti reddetmekte, ancak tehdit içeren davranışlarda bulunduğunu kabul etmektedir.

Mazlum, ifadesinde:

  • Bıçağı aldığını,
  • Tehdit ettiğini,
  • “Keşke kendimi öldürebilseydim” dediğini,
  • Bıçağı kırdığını kabul etmektedir.

Ancak fiziksel şiddeti inkâr etmektedir.

Yine Mazlum Toprak beyanında; Dilan’a yaklaşmadım bile, duvarları yumrukladım bıçağı kendime çektim saçlarımı çektim. Dilan bana tepki göstermeyince ben çok sinirlendim. Gerekirse seni billboardlara asacağım seni rezil edeceğim dedim. Dilan’ın canının partiden yanacağını düşündüğümden parti üzerinden konuştum…Kendime de zarar veremedim keşke kendimi öldürebilsem sen de bu acıyı yaşayabilsen dedim…Ankara’da ve Diyarbakır’da seni tanıyan kim varsa bu durumu anlatacağım seni rezil edeceğim dedim, elimde bir fotoğraf yok ama o sıra rezil etmeye yönelik ağzımdan çıkanı söyledim o sıra bunu söylememin onu daha kötü hale getireceğini düşünemedim”

Bu beyan, tehdit ve ölüm çağrışımı içeren bir kriz anını bizzat kendisinin de doğruladığını göstermektedir.

Bu haliyle olay, en azından ağır psikolojik şiddet, tehdit ve korkutma boyutunu tartışmasız biçimde içermektedir. Fiziksel şiddet iddiaları ise birden fazla tanık anlatımıyla tutarlı ve örtüşen şekilde aktarılmıştır. Komisyonumuz, bu veriler ışığında, Dilan’ın ölümünden hemen önce yakın partner şiddetine maruz kaldığını ve bu şiddetin mevcut psikolojik kırılganlığı akut biçimde derinleştiren bir tetikleyici işlev gördüğünü değerlendirmektedir. Tanık beyanları, Dilan’ın ölümünden saatler önce Mazlum Toprak tarafından fiziksel ve ağır psikolojik şiddete maruz kaldığını güçlü biçimde göstermektedir. Bıçak tehdidi, evden kovma ve ağır sözler, birden fazla tanık tarafından aynı sabah aktarılmıştır. Bu anlatımlar yüksek düzeyde örtüşmektedir. Buna karşın şiddeti inkâr eden anlatı, failin sorumluluğu bireysel ruhsal geçmişe havale eden klasik bir örüntü sunmaktadır.

Failin tehdit içeren eylemlerinin ardından Dilan, sabah saatlerinde birden fazla kişiyi arayarak can güvenliğinin olmadığını ifade etmiş, barınma ve korunma arayışına girmiş; aynı gün içinde akut bir psikolojik çöküntü hâlinde yüksek doz ilaç alarak intihar girişiminde bulunmuştur. Bu esnada sağlıkçı olan en yakın arkadaşlarından birini arayarak intihar girişiminde bulunduğunu fakat kimseye söylememesi gerektiğini söylemiştir. Daha sonra partneri Mazlum Toprak’ı aramıştır. Mazlum Toprak ise bir arkadaşı ile birlikte Dilan’ın yanına gitmiştir. İlaç aldığının anlaşılması üzerine kendisini hastaneye götürmek isteseler de Dilan’ı buna ikna edemediklerini ancak ilacın etkisi altına girdikten sonra hastaneye götürebildiklerini söylemiştir.

Mazlum Toprak, Dilan’ın yanına 13:00 sularında gitmesine rağmen hastaneye kaldırılışı 16:00 sularına tekabül etmektedir. Dolayısıyla bilgi verme ve müdahaledeki gecikme sonucu 10 gün yoğun bakımda kaldıktan sonra Dilan Karaman hayatını kaybetmiştir. Zamanlama ve tanık anlatımları, bu girişimin tehdit sonrası gelişen krizle doğrudan bağlantılı olduğunu göstermektedir. Bu zincir, tanıkların ve hastane sürecini anlatanların beyanlarıyla dosyada sabittir. Yaşananlar birlikte değerlendirildiğinde erkek şiddetinin yalnızca fiziksel saldırı anlarından ibaret olmadığını; kurumsal körlük, psikolojik yıpratma ve yapısal cinsiyet eşitsizliğiyle birlikte işleyen bir patriyarkal kuşatma rejimi olduğunu bir kez daha göstermektedir.

4.2 İDARENİN SORUMLULUĞU

Dilan Karaman’ın olay günü sabahının erken saatlerinde evden ayrıldığı birçok kişiyi aradığı aynı gün öğlene doğru bir ev kiralama işlemi yaptığı daha sonra ise kedisini bir arkadaşına emanet ederek yüksek dozda ilaçlar alarak intihar ettiği anlatımlarla doğrulanmıştır. Henüz ilaç etkisindeyken Mazlum Toprak ile yaptığı telefon görüşmesinde Mazlum’un durumdan şüphelendiği ve Dilan’ın yanına kendi arkadaşı ile intikal ettiği anlaşılmaktadır. Bu aşamada ambulans aranmış ve kişinin bilinci açık ise zorla müdahale edilemeyeceği yine arkasından kolluğun aranmasında da aynı cevabın verildiği ve üzerinden saatlerin geçmesi ve Dilan’ın ilacın etkisi altına girmesiyle yeniden ambulans aranmış ve hastaneye kaldırılabilindiği anlaşılmaktadır. Nitekim; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu; Acil sağlık hizmetleri, ihtiyaç halinde derhal ve gecikmeksizin verilir. İntihar girişimi: Tıbben mutlak acil durumdur. Bilincin açık olması, acil olmadığı anlamına gelmez. Hasta Hakları Yönetmeliği m. 11: Acil hallerde, hastanın rızası aranmaksızın gerekli tıbbi müdahale yapılır. Yani:“Bilinci açık, istemiyor” bahanesi hukuken geçersizdir. Kolluğun (Polisin) Yükümlülüğü PVSK (Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu) m.13: Polis; Kendisinin veya başkasının hayatı için açık ve yakın tehlike bulunan kişileri koruma altına alabilir. İntihar girişimi; açık ve yakın hayati tehlikedir. Dolayısıyla: “Zorla götüremeyiz” demek hukuka aykırıdır.

Türk Medeni Kanunu m.432: Akıl sağlığı yerinde olmayan veya toplum için tehlike oluşturan kişiler, tedavi amacıyla rızası olmasa bile sağlık kuruluşuna götürülebilir. İntihar girişimi, kişinin kendisi için açık tehlike oluşturmasıdır.

Ceza Hukuku Boyutu (İhmal) TCK 83 – İhmali Davranışla Kasten Öldürmenin İhmali Eğer görevli kişi müdahale yükümlülüğü varken müdahale etmezse ve kişi ölürse bu cezai sorumluluk doğurur.

İdare Hukuku Açısından: Hizmet Kusuru  Bu olayda:

  • 112 görevini yapmamış
  • Kolluk görevini yapmamış
  • Kimse sorumluluğu almamış

Yani ağır hizmet kusuru görülmektedir. İntihar girişiminden sonra derhal ve zorunlu şekilde sağlık kuruluşuna sevk edilmesi gereken kişi,

idarenin kurumları arasında yaşanan yetki ve sorumluluk devri nedeniyle fiilen kaderine terk edilmiş; bu ihmal zinciri ölümle sonuçlanan sürecin önlenmesini imkansız hale getirmiştir. Olay sonrası acil sağlık ve kolluk birimlerinin, açık hayati tehlike altındaki bir kişiye müdahale etmemesi; mevzuatın kendilerine yüklediği koruma ve zorunlu müdahale görevlerinin açık ihlali niteliğindedir. Bu durum, idarenin ağır hizmet kusuru oluşturacak şekilde yaşam hakkını koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğini göstermektedir

5. UZUN DÖNEM PSİKOSOSYAL ARKA PLAN

Başvurucuların anlatımları, Dilan Karaman’ın bir süredir psikolojik destek aldığı ayrıca psikiyatri kontrolünde çeşitli ilaçlar kullandığını ve geçmişte intihar girişiminde bulunduğunu doğrulamaktadır. Bu anlatımlar, Dilan’ın yaşamı boyunca maruz kaldığı çok katmanlı yüklerin bir parçası olarak aktarılmıştır. Başvurular arasında yer alan beyanlar, Dilan’ın çocukluk ve ergenlik dönemlerinden itibaren ağır ve süreklilik arz eden travmatik yaşantılarla karşı karşıya kaldığını; bu süreçte ergenlik döneminde gerçekleştiği ifade edilen cinsel istismara maruz kaldığına dair anlatımlar mevcuttur. Komisyon, bu tür beyanları ayrıntılandırmamayı ve yeniden teşhir edici bir dil kullanmamayı bilinçli bir tercih olarak benimsemiştir. Ancak bu durumun, Dilan’ın ruhsal kırılganlıkları, güven ilişkileri ve yaşam boyunca taşıdığı yükler üzerinde belirleyici etkiler yarattığı yadsınamaz bir gerçektir. Bununla birlikte, Dilan’ın ailesine ilişkin ağır sorumluluklar üstlenmek zorunda bırakıldığı, erken yaşlardan itibaren taşıdığı bu yüklerin zaman içinde derinleştiği ifade edilmektedir. Burada esas sorulardan biri de Dilan’ın gerek ailesi gerek yakın çevresi tarafından yaşadığı travmatik deneyimler neticesinde, destekleyici ve önleyici mekanizmaların neden devreye sokulmadığını sorgulanması gereken önemli bir noktadır. Komisyonumuz tarafından yürütülen görüşmelerde, Dilan’ın yaşamı boyunca karşılaştığı bazı zorlukların kimliksel aidiyetleri, bireysel varoluş biçimi ve toplumsal cinsiyet normlarına yönelik yargılayıcı tutumlarla ilişkili olabileceğine dair değerlendirmeler dile getirilmiştir. Ancak tanık anlatımları, Dilan’ın söz konusu kimliksel aidiyetlerini yaşamı boyunca dar bir çevre dışında paylaşmama yönünde açık bir irade gösterdiğini ortaya koymaktadır. Komisyonumuz, kadın mücadelesi etiği gereği bu iradeyi kişinin mahremiyet tercihi olarak kabul etmiş; bu nedenle ilgili hususlar, kişinin gizlilik terciğine sadık kalınarak raporda sınırlı ve genel bir çerçevede ele alınmıştır

6.ÇALIŞMA YAŞAMI VE İŞ YÜKÜ

Başvurucu anlatımları, Dilan’ın aynı anda vekil danışmanlığı, ve DBP kadın meclisi basın çalışmaları gibi birkaç siyasal alan çalımasını daha yürüttüğünü ortaya koymaktadır. “Başvurucuların anlatımlarında, Dilan’ın zaman zaman zorlandığını, yorulduğunu ve yükün ağırlığını dile getirdiği belirtilmiştir. Yine başvurucuların anlatımları, Dilan Karaman’ın özellikle sanal medya faaliyetleri kapsamında; saat, yer ve zaman fark etmeksizin sürekli içerik ve görsel üretmek durumunda kaldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, emeğin yalnızca teknik bir üretim süreci olarak değil; duygusal, zihinsel ve bedensel varoluşun tamamını kapsayan bir seferberlik hali olarak örgütlendiğini göstermektedir. Dijital mecralar üzerinden yürütülen bu sürekli üretim beklentisi, çalışma ile özel yaşam arasındaki sınırları fiilen ortadan kaldırmaktadır.

Dijital süreklilik baskısı, ciddi bir risk faktörü oluşturmaktadır. Komisyon, bu çalışma biçiminin; sürekli beklenti üreten milletvekilleri, kurumlar ve politik yapılar tarafından beslenen bir işleyişe dönüştüğünü değerlendirmektedir. Süreklilik arz eden sanal görünürlük ve performans üretimi talebi, gerçek bir ilişkilenme, kolektif düşünme ve nitelikli üretim halinin yerini; anlık, yüzeysel ve çoğu zaman tek taraflı bir performans beklentisine bırakmaktadır. Bu durum, birlikte çalışan kişiler arasındaki ilişkilerin sahiciliğini zayıflatmakta; dayanışma, karşılıklı fark etme ve sorumluluk paylaşımı yerine, bireyin sürekli erişilebilir ve üretir halde olmasının varsayıldığı bir çalışma biçimini normalleştirmektedir. Komisyon, bu tür bir işleyişin yalnızca iş yükünü artırmakla kalmadığını, aynı zamanda politik ve insani ilişkilerin içini boşaltarak, çalışanların giderek yalnızlaşmasına ve kırılganlaşmasına zemin hazırladığını tespit etmiştir. Ayrıca Komisyon, dijital süreklilik baskısının yalnızca bir çalışma yoğunluğu meselesi olmadığını; politik alanda kurulan ilişkilerin niteliğini dönüştüren yapısal bir sorun alanı yarattığını değerlendirmektedir. Sürekli erişilebilir olma, anlık yanıt verme ve sanal görünürlük üretme beklentisi, yüz yüze ilişkilenme, birlikte düşünme ve gerçek bir kolektif bağ kurma pratiklerini ikincilleştirmektedir. Bu durum, politik alanın toplumsallık üretme iddiası ile fiili işleyişi arasında derin bir kopuşa işaret etmektedir.

Başvurucuların anlatımlarında, Dilan Karaman’ın çok sayıda insanla temas halinde olduğu, yoğun bir iletişim ağına sahip olduğu; ancak bu temasların büyük ölçüde geçici ve yüzeysel kaldığı görülmektedir

Süreklilik arz eden sanal medya hesaplarında bir hayat sürdürme, sahici bir yakınlık ve karşılıklı sorumluluk duygusu üretmemekte; aksine bireyin görünür olduğu ölçüde var sayıldığı bir ilişki biçimini pekiştirmektedir. Nitekim Dilan’ın intihar ettiğine dair bilgiyi yakın arkadaşı ile yapmış olduğu telefon görüşmesinde intihar girişiminin gizli kalmasını istemiş ve anında refleks gösterilmesi gereken bir durumda dahi hareketsiz kalınmış, ardından Dilan intihar girişimini X ismi verilen sanal medya hesabından duyurmuş yine çevresinde kimse harekete geçmemiştir, Dilan’ın ölümünden sonra ise yine çevresindeki kişilerin sanal medyada iç döktükleri gözlemlenmiştir. Bu bağlamda politik yalnızlık, bireyin çevresinde kimsenin olmaması değil; çok sayıda temasın varlığına rağmen kimsenin gerçekten orada olmaması halidir. Komisyon, Dilan Karaman’ın deneyiminin, bu tür bir yalnızlaşmanın çarpıcı bir örneğini oluşturduğunu tespit etmiştir. Ayrıca komisyonun ulaştığı başvurular ve beyanlar, olay günü Dilan Karaman’ın çok sayıda arkadaşını, yoldaşını ve birlikte çalıştığı kişileri aradığını ortaya koymaktadır. Bu aramaların içeriği ve sıklığı, Dilan’ın yalnızca bilgi vermek ya da gündelik bir temas kurmak amacıyla değil; açık ya da örtük biçimde bir yakınlık, eşlik ve destek arayışı içinde olduğunu göstermektedir. Buna rağmen, aranan kişilerin büyük bir kısmının Dilan’ın yanına fiilen gitmediği, temasın çoğunlukla telefon görüşmeleri, mesajlaşmalar veya uzaktan verilen telkinlerle sınırlı kaldığı anlaşılmaktadır. Komisyon, bu yaklaşımı bireysel duyarsızlıkla açıklamak yerine, politik alanda yaygınlaşan ilişkilenme biçimlerinin bir sonucu olarak değerlendirmektedir. Zira sanal temasın yeterli ve ikame edilebilir kabul edildiği bir çalışma ortamında, “yanına gitmek”, “orada olmak” ve “eşlik etmek” giderek istisnai davranışlar haline gelmektedir.

Komisyon açısından kritik olan husus, bu durumun olay günüyle sınırlı olmamasıdır. Dilan Karaman’ın hayatta olduğu süre boyunca kurduğu ilişkilerin önemli bir bölümünün, kriz anlarında fiili bir dayanışmaya dönüşemeyecek kadar yüzeysel kaldığı anlaşılmaktadır. Bu gerçeklik, politik alanda birlikte çalışmanın yalnızca görev paylaşımı ve görünürlük üretimi üzerinden kurulduğu; bakım, dayanışma ve karşılıklı sorumluluk boyutlarının ise sistematik biçimde ihmal edildiği bir yapıya işaret etmektedir. Komisyon, bu tespitin herhangi bir kişi ya da grubu hedef göstermeyi değil; politik alanın toplumsallık iddiasını yeniden düşünmeyi zorunlu kılan yapısal bir sorun alanını görünür kılmayı amaçladığını özellikle vurgulamaktadır.

7.YÖNETSEL İLİŞKİLER VE MOBBİNG İDDİALARI

Komisyonumuzun rapor sürecinde kendisine gelen tanık anlatımlarında mobbing iddialarını değerlendirmiştir. Mobbing, en sade ve net haliyle: Bir kişinin işyerinde sistematik, kasıtlı ve süreklilik gösteren biçimde psikolojik baskı, dışlama ve yıpratmaya maruz bırakılmasıdır. Bu, tek seferlik bir tartışma ya da sertlik değildir. Zaman içinde süreklilik arz ederek işler. Görünmezdir ama etkisi derindir. Hukuki tanımıyla mobbing kavramında ise;

  • Sistematik olmalı (tekrar eder)
  • Süreklilik göstermeli (zamana yayılır)
  • Kişiyi hedef almalı
  • Amacı: Yıldırmak, yalnızlaştırmak, işten soğutmak, değersiz hissettirmekveya uzaklaştırmak.

Bu dosyada en belirgin kırılma noktalarından biri, çalışma ortamında ve çalışma arkadaşları ile çalışma sürecine ilişkin anlatılardır. Yönetici anlatısı, ciddi bir sorun olmadığı, mobbing yaşanmadığı yönündedir. Buna karşılık çok sayıda tanık, Dilan’ın vekili tarafından aylar boyunca yok sayıldığını, azarlanıp küçük düşürüldüğünü, yüzüne bakılmadığını, konuşulmadığını ve bu durumu “taşıyamadığını” defalarca dile getirdiğini anlatmaktadır.

ANCAK ; 5 KADIN ÖRGÜTÜ KADIN HAREKETİ TEMSİLCİLERİ OLARAK BAŞKACA

KADINLAR HAKKINDA ALENİ DEĞERLENDİRME YAPMANIN İLKESEL OLARAK DOĞRU OLMAYACAĞI DEĞERLENDİRİLEREK BU KISIMDA YALNIZCA TESPİTLERE YER VERİLECEKTİR.

Tanık anlatımlarının önemli bir bölümü, Dilan Karaman’ın görev aldığı kurumsal yapılarda çeşitli psikolojik baskı ve dışlayıcı uygulamalarla karşılaştığını ortaya koymaktadır. Bu anlatımlar incelendiğinde özellikle şu tür uygulamaların öne çıktığı görülmektedir:

  • Kurumsal iletişimden dışlanma ve görmezden gelinme, • Kurum içinde yok sayılma ve değersizleştirilme, • Herkesin bulunduğu ortamlarda azarlanma veya küçük düşürülme, • Yapılan emeğin sistematik biçimde küçümsenmesi, • Aşırı ve sürdürülemez iş yükü yüklenmesi, • Hiyerarşik baskı yoluyla yıldırıcı bir çalışma ortamının oluşması. Tanık ifadelerinde, Dilan Karaman’ın uzun süre boyunca kurumsal iletişim süreçlerinden dışlandığını hissettiği ve kendisine yönelik görmezden gelinme biçimindeki davranışların süreklilik kazandığı yönünde anlatımlar yer almaktadır. Bu tür durumların bireyin çalışma ortamında görünmez kılınması ve yalnızlaştırılması sonucunu doğurduğu ifade edilmektedir.

Tanıklara göre bu durum, nedenleri açık biçimde ortaya konulmayan bir dışlanma hissi yaratarak ciddi duygusal yıpranmaya yol açmıştır. Bazı tanık anlatımlarında, Dilan’ın kurum içinde çeşitli gerekçelerle herkesin bulunduğu ortamlarda azarlanması ya da sert biçimde eleştirilmesi gibi olaylardan söz edilmektedir. Bu tür davranışlar, aleni biçimde küçük düşürme niteliği taşıyabilmekte ve psikolojik baskı kapsamında değerlendirilmektedir. Diğer tanık anlatımlarında ise, Dilan’ın yoğun emek harcadığını ancak bu emeğin kurum içinde yeterince görünür kılınmadığını ya da takdir edilmediğini sıklıkla dile getirdiği aktarılmaktadır. Aynı zamanda birden fazla kurumsal faaliyet alanında eş zamanlı sorumluluk üstlendiği, buna rağmen iş yükünün dengeli biçimde dağıtılmadığı yönünde ifadeler bulunmaktadır. Bazı tanıklar, kurum içinde yaşanan sorunların veya baskı niteliği taşıyan uygulamaların açık biçimde dile getirilmesinin zor olduğuna, bu tür konuların paylaşılması halinde sorun çıkaran kişi olarak görülme endişesinin bulunduğuna dikkat çekmektedir. Bu durum, çalışanların yaşadıkları sorunları ifade etmekten çekindikleri bir kurumsal iklimin varlığına işaret etmektedir. Tanık anlatımlarında ayrıca, kurum içi söylentiler ve dedikoduların çalışma ortamını zorlaştırdığına dair ifadeler de yer almaktadır.

Bunun yanında, çalışma ortamının zaman zaman sert ve baskılayıcı bir niteliğe sahip olduğuna ilişkin değerlendirmeler de bazı tanıklıklar arasında bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, tanık anlatımlarında Dilan Karaman’ın emeğinin bazı durumlarda açık biçimde küçümsendiği veya katkılarının değersizleştirildiği yönünde değerlendirmeler de bulunmaktadır.

Bu tür ifadeler, kurumsal katkının itibarsızlaştırılması şeklinde yorumlanabilecek niteliktedir. Birçok tanık beyanında ayrıca Dilan’ın aynı anda farklı görev alanlarında çalıştığı, basın faaliyetleri, danışmanlık ve çeşitli kurumsal sorumlulukları birlikte yürüttüğü; buna rağmen sürekli olarak yetersiz hissettirildiği veya yeterince ciddiye alınmadığı yönünde anlatımlar bulunmaktadır. Tanıklara göre özellikle kapasitenin üzerinde iş yükü verilmesi ve buna rağmen emeğin görünmez kılınması önemli bir baskı unsuru oluşturmuştur.

Tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo şu şekilde özetlenebilir:

  • Davranışların belirli bir süreklilik gösterdiği,
  • Kurumsal ortam içinde belirli bir kişiyi hedef alır nitelik taşıdığı,
  • Yalnızlaştırma, değersizleştirme ve görünmez kılma etkisi yarattığı, • Aşırı iş yükü ve hiyerarşik baskı yoluyla yıldırıcı bir çalışma ortamı oluşturduğu ifade edilmektedir.

Bu tür uygulamalar, literatürde psikolojik taciz (mobbing) olarak tanımlanan davranış kalıplarıyla önemli ölçüde örtüşebilecek nitelikte olup, çalışma ortamı ve kurumsal işleyiş bakımından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durum olarak görülmektedir.

Bu nedenle komisyonumuz, yaşananları, yeni olmayan, uzun süredir devam eden, hayati sonuçlar doğurmuş bir süreç olduğunu dinlenen tanıklarla ortaya koyuyor. Dinlenen en az 6-7 farklı tanık, farklı zamanlarda, birbirinden habersiz biçimde aynı yapıyı tarif ediyor. Ortaya çıkan tablo ise klasik, sistematik ve ağır bir mobbing örüntüsüdür. Ağır ve süreklilik arz eden bir mobbing (psikolojik taciz) pratiği olarak değerlendirmektedir. Tanık beyanları, Dilan’ın çalıştığı ortamda uzun süredir; görmezden gelinme, aleni biçimde azarlanma, emeğinin sistematik olarak değersizleştirilmesi ve kapasitesinin üzerinde iş yüklenmesi şeklinde tezahür eden, süreklilik gösteren bir mobbing pratiğine maruz kaldığını açıkça ortaya koymaktadır.

8.EKONOMİK BASKILAR

Ekonomik bağımlılık, Dilan’ın karşı karşıya kaldığı aşırı iş yükü ve kurumsal talepler karşısında itiraz etme kapasitesini ciddi biçimde zayıflatmaktadır. Geçim kaygısı, borç yükü ve barınma maliyetleri, Dilan’ı yalnızca işini sürdürmeye odaklanan bir hayatta kalma pozisyonuna itmekte; bu durum, artan iş yüküne karşısessizleşmeyi zorunlu kılmıştır. Özellikle kendine ait bir evin olması için girdiği fazlaca borç yükü, “işten ayrılma” ya da “uzaklaşma” ihtimalini fiilen ortadan kaldırmış, aksine daha fazla bir performans ile çalışma zorunluluğu hissetmiştir.

9.UYUŞTURUCU VE FUHUŞ ÇETESİNE İLİŞKİN İDDİA

Komisyona yansıyan iddialardan biri de, Diyarbakır ili ve çevresinde faaliyet gösterdiği ileri sürülen uyuşturucu ve fuhuş çetesinin, Kürdistan coğrafyasında özellikle politik kimliğe sahip kadınları, politik ailelerin çocuklarını ve belirli toplumsal kesimleri hedef alan sistematik ve planlı bir mekanizma yürüttüğüne ilişkindir. Bu yapıların, özellikle gençler ve kadınlar üzerinde tehdit, şantaj ve korku yoluyla denetim kurduğu; bireyleri sosyal, psikolojik ve fiziksel açıdan çaresizliğe sürükleyerek ölüme varan sonuçlara yol açabildiği iddia edilmektedir. Son on yıllık süreçte Kürdistan coğrafyasında toplumsal dokuyu zayıflatan ve özellikle gençleri, kadınları ve politik kimliğe sahip bireyleri hedef alan çok yönlü müdahale biçimlerinin yoğunlaştığı gözlemlenmektedir. Bu çerçevede, uyuşturucu kullanımının yaygınlaştırılması, fuhuş ağlarının genişletilmesi, şantaj ve ajanlaştırma yöntemlerinin kullanılması gibi pratiklerin yalnızca bireysel suç faaliyetleri olarak değil; toplumsal çözülmeyi derinleştiren, özellikle politik ve toplumsal bilinç taşıyan kesimleri hedef alan bir baskı ve denetim mekanizmasının parçası olarak işlediği aşikardır. Bu tür uygulamaların, korku iklimi yaratma, toplumsal dayanışmayı zayıflatma, bireyleri zihinsel ve duygusal olarak kırılgan hale getirme amacı taşıdığı bilinmektedir. Psikolojik ve toplumsal boyutları ile kapsamlı bir politika olan özelsavaş stratejisinin kültürel yabancılaştırma, sosyal çözülme ve bireylerin politik iradelerinin zayıflatılması gibi amaçlar taşıdığını biliyoruz.

Bu kapsamda, Dilan’ın da söz konusu çete tarafından taleplerin yerine getirilmemesi halinde ailesine uyuşturucu kullandığı yönünde asılsız ihbarlarda bulunulacağı tehdidiyle baskı altına alındığı; kendisine şantaj yapıldığı ve bu tehditlerin etkisiz kalması üzerine erkek arkadaşı Mazlum Toprak’ın öldürüleceği yönünde tehditlerin yapıldığı ileri sürülmüştür. Mesaj yoluyla komisyona aktarılan bu bilgilerin teyidi amacıyla iddia sahibiyle yüz yüze görüşme yapılması önerilmiş; ancak iddia sahibi, can güvenliğinin bulunmadığını belirterek kendi güvenliğini sağlayabildiği bir zamanda görüşmeyi gerçekleştirebileceğini ifade etmiştir.

Kendisine hukuki güvenilirlik açısından alternatif yöntemler önerilmiş olsa da bu önerileri kabul etmemiştir

Komisyon, bu konunun bölgedeki toplumsal yapıyı ve özellikle kadınlar ile gençler üzerinde oluşan baskı ortamını anlamak açısından daha geniş bir çerçevede ele alınması gerektiği kanaatine varmıştır. Bu nedenle, uyuşturucu ve fuhuş ağları başta olmak üzere örgütlü suç yapılarının toplumsal etkilerinin araştırılması; kadınların ve gençlerin korunmasına yönelik bağımsız destek mekanizmalarının güçlendirilmesi; psikolojik, hukuki ve sosyal destek ağlarının oluşturulması; sivil toplum, yerel kurumlar ve insan hakları örgütleri arasında daha güçlü bir dayanışma ve izleme mekanizmasının geliştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Komisyon ayrıca, yargılama sürecinde dava dosyasına girecek yeni bilgi ve belgeler doğrultusunda söz konusu iddiaların tüm boyutlarıyla aydınlatılmasının mümkün olacağı görüşündedir.

10.ÖNERİLER VE YAPISAL DÖNÜŞÜM İHTİYACI

Bu raporda ortaya konulan bulgular, alınan başvurular ve yapılan gözlemler neticesinde; yaşanan sorunların çalışma biçimi, yönetsel yapı, denetim mekanizmaları ve politik birçok soruna işaret ettiğini göstermektedir. Bu nedenle çözüm önerileri de yalnızca Dilan olayına ilişkin değil, kurumsal ve politik düzeyde ele alınmalıdır. Öncelikle belirtmek gerekir ki Dilan’ın yaşamını bütünlüklü bir şekilde ele almadan yapılacak her yorum eksik ve hatalı olacaktır. Dilan’ın çocukluğundan yaşamını yitirdiği güne dek yaşamındaki esaslı aşamaları dikkatle irdelemek gerekir. Çocukluğunda yaşamış olduğu bir travmanın neredeyse tüm yaşamındaki ilişki biçimlerine sirayet ettiğini söylemek mümkündür. Ailenin toplumsal ve kültürel olarak sorgulanamaz, dokunulmaz ve “doğası gereği koruyucu” bir yapı olarak kutsanması ciddi bir sorun alanı olarak ortaya çıkmaktadır. Aile, bu kutsallık perdesi altında çoğu zaman denetimden muaf tutulmakta; çocukların maruz kaldığı intihar girişimleri, istismar ve fiziksel şiddet gibi ağır ihlaller “mahremiyet”, “ayıp” ya da “aile içi mesele” gerekçeleriyle görünmez kılınmaktadır. Bu yaklaşım, çocuğun korunmasını değil, ailenin itibarının korunmasını önceleyen bir sessizlik rejimi üretmektedir. Ailenin kutsanması, burada koruyucu bir işlev görmekten ziyade, şiddetin üzerini örten ve fail–mağdur ilişkisini bulanıklaştıran ideolojik bir mekanizma olarak işlemektedir. Bu nedenle aile, otomatik olarak güvenli ve masum bir alan olarak varsayılmamalı; aksine, sorumluluk, denetim ve müdahale gerektiren bir toplumsal yapı olarak ele alınmalıdır. Bu olayda da Dilan’ın çocukluğunda yaşadığı istismar ve akabinde intihar girişimi neticesinde koruyucu, önleyici ve destekleyici bir mekanizmadan mahrum bırakılarak, kendi kendini yalnızlaştırarak sağaltması beklenmiş ve yaşamının kalanında da sağlıksız ilişkiler kurmasına neden olmuştur.

Öte yandan komisyonun aldığı başvurular neticesinde net olarak ortaya çıkan bir husus vardır ki; mevcut çalışma biçimi ve danışmanlık sisteminin bütünlüklü biçimde yeniden yapılandırılması gerekmektedir. Bu kapsamda; Danışmanlık mekanizmaları açık görev tanımları, eşitlikçi yaklaşım, yetki sınırları ve sorumluluk çerçeveleriyle yeniden düzenlenmelidir. Yine bütün çalışan arkadaşların duygu durumları ve iyi olma halleri önceliklendirilmeli hiçkimseye kaldıramayacağından fazla sorumluluk yüklenmemelidir. Mobbing ve benzeri psikososyal ihlaller karşısında mevcut şikâyet mekanizmalarının kurulması, kurum dışı, bağımsız ve yaptırım yetkisine sahip denetim yapıları oluşturulmalıdır. Şikâyet eden kişinin değil, şikâyetin kendisinin esas alındığı; başvuru süreçlerinin şeffaf, güvenli ve caydırıcı biçimde işletildiği bir sistem kurulmalıdır. Şikâyet süreçlerine yönelik her türlü misilleme açık ve bağlayıcı biçimde disiplin suçu olarak tanımlanmalıdır.

Yönetsel düzeyde etik sorumluluk ve gözetim mekanizmalarının güçlendirilmesi zorunludur. Yönetici pozisyonları için etik sorumluluk kriterleri net biçimde tanımlanmalı; “görmedim” ya da “bilmiyordum” gibi savunmalar yönetsel sorumluluğu ortadan kaldıran gerekçeler olarak kabul edilmemelidir. Yöneticiler, psikososyal riskler, tükenmişlik ve mobbing konularında düzenli ve zorunlu eğitimlerden geçirilmelidir. Toplumsal cinsiyet ve güç ilişkileri bağlamında ise “bizden olan yapmaz” anlayışı terk edilmeli; aidiyet ilişkilerinin denetimsiz alanlar üretmesine izin verilmemelidir. Tüm kurumsal ve politik yapılarda güç ilişkileri görünür ve denetlenebilir hale getirilmeli; iç şiddet ve mobbing, politik gerekçelerle örtülmemelidir. Politik toplumsallığın yeniden inşası yönünde yapısal bir dönüşüme ihtiyaç bulunmaktadır. Kriz anlarında “yanına gitme” ve fiziksel eşlik pratiği bireysel fedakârlık beklentisi olarak değil, kolektif bir etik sorumluluk olarak tanımlanmalıdır. Sürekli üretkenlik ve performans odaklı anlayış sorgulanmalı; duygusal emek, bakım, dinlenme ve kırılganlık hâlleri politik alanın dışına itilmemelidir. Yalnızca görev ilişkilerine dayalı yüzeysel bağlar yerine, süreklilik arz eden ve karşılıklı sorumluluk içeren dayanışma mekanizmaları güçlendirilmelidir. “Herkes güçlüdür” miti terk edilmeli; tükenmişlik ve psikolojik zorlanmalar bireysel yetersizlik olarak değil, politik ve yapısal sorumluluk alanı olarak ele alınmalıdır. Kurumsal ve politik yapılarda yaşanan psikososyal sorunların yalnızca yönetsel ya da hukuki eksikliklerden değil, aynı zamanda ilişkilenme biçimlerinin yüzeyselliğinden ve samimiyet yoksunluğundan beslendiği görülmektedir. Bu nedenle yapısal dönüşüm, toplumsal ve ilişkisel düzeyde bir yeniden düşünme süreciyle tamamlanmalıdır.

İlk olarak, iletişim kurma biçimlerinin araçsal ve mesafeli bir çerçeveden çıkarılarak daha samimi, açık ve karşılıklı sorumluluğa dayalı hale getirilmesi gerekmektedir. Siyasi ve kurumsal yapılarda iletişim çoğu zaman görev, pozisyon ve işlev ekseninde kurulmakta; sanal medya üzerinden kurulan iletişimlerde ise çoğunlukla yüzeysel bir iletişimi gözlemlemek mümkündür. İletişim pratikleri, yalnızca bilgi aktarma değil, hal sorma, duyma ve temas etme sorumluluğunu da içerecek biçimde yeniden düşünülmelidir. Buna paralel olarak, siyasi yapılar içerisinde kurulan bağların samimiyetinin sorgulanması ve yeniden yapılandırılması önem taşımaktadır.

Aidiyet, dayanışma ve “yoldaşlık” söylemlerinin fiili karşılığı olup olmadığı düzenli biçimde tartışmaya açılmalıdır. Sadece birlikte üretmeye ya da mücadele etmeye değil, birlikte zorlanmaya, kırılganlık göstermeye ve geri çekilmeye de alan açan ilişki biçimleri geliştirilmelidir. Toplumsal ve politik alanlarda duygusal mesafe ile profesyonellik arasındaki çizgi yeniden değerlendirilmelidir. Soğukluk, ilgisizlik ve temas etmeme hâllerinin “ciddiyet” ya da “disiplin” olarak meşrulaştırılması terk edilmelidir.

Samimiyet, sınır ihlaliyle karıştırılmadan; etik, karşılıklı rıza ve sorumluluk temelinde politik bir değer olarak ele alınmalıdır. Ayrıca, ilişkilerin yalnızca kriz anlarında değil, süreklilik içinde beslenmesi gerektiği kabul edilmelidir. Düzenli temas, geri bildirim ve karşılıklı hal hatır sorma pratikleri kurumsal kültürün parçası haline getirilmelidir. Böylece destek, olağanüstü durumlara özgü bir istisna olmaktan çıkarılarak gündelik bir toplumsal pratik haline gelebilir. Son olarak, bireylerin kendi politik ve kurumsal konumlarını, başkalarıyla kurdukları ilişkiler üzerinden sorgulamalarını teşvik eden kolektif refleksiyon alanları yaratılmalıdır. “Nasıl çalışıyoruz?” sorusunun yanında “Nasıl bağ kuruyoruz?”, “Kimi duyuyor, kimi duymuyoruz?” ve “Hangi yalnızlıkları üretiyoruz?” soruları

da politik sorumluluğun bir parçası olarak ele alınmalıdır

Sonuç olarak; Dilan’ın yaşamını kaybetmesinin ardından sanal medyada büyük bir öfke, büyük bir duyarlılık ve büyük bir adalet talebi yükseldi. Bu kıymetlidir. Ancak komisyon olarak yaptığımız inceleme bize şunu çok net göstermiştir;

Sonuç olarak; Dilan’ın yaşamını kaybetmesinin ardından sanal medyada büyük bir öfke, büyük bir duyarlılık ve büyük bir adalet talebi yükseldi. Bu kıymetlidir.

Ancak komisyon olarak yaptığımız inceleme bize şunu çok net göstermiştir; Dilan anlatımlarda hep şöyle geçiyor: Güçlü, neşeli, enerjik, toparlayan, taşıyan… “Güçlü kadın” miti, kadınların yardım istemesini engelleyen bir tuzaktır. Herkes çok şey biliyordu. Birçok kişi onun çok yorulduğunu, bunaldığını, zorlandığını, incindiğini görüyordu. O sabah birçok kişiyi aradı. Yardım aradı. Güvenlik aradı. Bir çıkış aradı. Ama gerçek şu ki: Kimse onu fiilen güvenli bir alana taşıyamadı. Kimse “şimdi ve burada” onu koruyacak bir mekanizmayı devreye sokamadı. Burada mesele “kim kötüydü?” sorusu değildir sadece.

Asıl soru şudur: Neden bu kadar çok insanın bildiği, gördüğü, hissettiği bir tehlike, fiili bir korumaya dönüşemedi? Neden:“Yanındayım” demek, “yanına gitmeye” dönüşmedi? “Bir şey olursa ara” demek, “gel, seni buradan alıyorum”a dönüşmedi? “Dayan” demek, “artık dayanmak zorunda değilsin”e dönüşmedi? Şunu söylemek zorundayız: sanal medyada gösterilen vicdan, gerçek hayatta örgütlü bir refleks haline gelmediği sürece, kimseyi hayatta tutmaz.

Beğeniler, paylaşımlar, etiketler:

  • Bir kadını o gece evden alıp güvenli bir yere götürmez.
  • Bir kadını o an yalnızlıktan çıkarmaz.
  • Bir kadını hayatta tutmaz.

Bu bir suçlama değil. Bu, kolektif bir eksiklikle yüzleşme çağrısıdır. Dolayısıyla bilinmesi gereken en önemli hususları vurgulamak gerekir: Bir kadın “çok kötüyüm” dediğinde, bu bir sohbet değil, bir alarmdır. Bir kadın “burada güvende değilim” dediğinde, bu bir duygu değil, bir acil durumdur. Ve acil durumlar, sonra bakılacak şeyler değildir, yarın konuşulacak meseleler değildir, bir şekilde hallederiz denilecek şeyler değildir. Bu dosya bize göstermiştir ki, toplumsal duyarlılık olaydan sonra çok güçlü biçimde ortaya çıkabilmektedir; ancak hayati olan, bu duyarlılığın kriz anlarında fiili, somut ve koruyucu bir dayanışmaya dönüşebilmesidir.

Dilan’ın kaybı, yalnızca bir failin ya da bir kurumun değil; kolektif reflekslerimizin yetersizliğinin de bir sonucudur.

You may also like...