Tawanên ku vê dawiyê wekî doza Epstein bala raya giştî kişandine, eşkere dikin ka kuştina jin û zarokan di sedsala 21î de gihaştiye asta herî mezin!

Êrîşên li dijî jin û zarokan di çarçoveyeke têgehî de bi hezaran salan berdewam kirine, û pergala serdest a mêran armanc dike ku hebûn, laş û nasnameyên wan tune bike. Mixabin, herêma me û cîhan hîn jî van êrîşan dijîn.Di sedsala 21an de, ku tê de qaşo azadî tên parastin, çeteyên DAIŞê li Rojava û Şingalê jin û zarok revandine, li bazarên koleyan firotine, û bi hezaran tecawiz li ber çavên cîhanê qewimîne. Li Afganistanê, mafê jinan ê perwerdehiyê hatiye înkarkirin, koletî hatiye rewakirin, û jin tenê wek amûreke cinsî tên xuyakirin.Li Îranê, jin ji ber nîşandana porê xwe dihatin kuştin, û heta îro jî, dema ku ew li azadiya xwe digerin, têgeha komkujiyê berdewam dike. Asya, Afrîka, Rojhilata Navîn, Abya Yala, Ewropa – her goşeyekî cîhanê kuştina jinan bi awayên cûda dijî. Armanc ew e ku jin û zarokên ku ji hêla modernîteya kapîtalîst ve bûne objeyên tiştan, veguherînin kelûpelek bêdawî, ku xizmeta pergala serdest a mêran dike.

Tawanên ku vê dawiyê wekî doza Epstein bala raya giştî kişandine, eşkere dikin ka kuştina jin û zarokan di sedsala 21î de gihaştiye asta herî mezin. Doza Epstein, ku cara yekem di sala 2008an de eşkere bû û di sala 2019an de bi girtina ji nû ve û xwekuştina faîl a di hucreyê de, nîşanî me da ku rastî bi destên hêzên desthilatdar hatiye veşartin. Her wiha wê rûyê qirêj yê desthilatdaran jî datîne holê.

Doza Jeffrey Epstein, ku di sala 2008an de piştî giliyek ji dayika keçek 14 salî dest pê kir, eşkere kir ku tirsên Epstein vedigerin salên 1990î. Di vê darizandinê de, mekanîzmayên qanûnî û siyasî hatin bikar anîn da ku sûcên berê veşêrin, û pêşî li eşkerekirina wan bigirin. Ev yek eşkere dike ka ev rêxistinên sûcdar çawa bi hevkariya bêdeng di navbera dadgehan, siyasetmedaran, sermayeyê û heta dewletan de hatine parastin.

Di vê darizandinê de, mekanîzmayên qanûnî û siyasî hatin bikar anîn da ku hewl bidin ku sûcên berê veşêrin û pêşî li eşkerekirina wan bigirin.Ev eşkere dike ku ev rêxistinên sûc bi hevkariya bêdeng a dadgehan, siyasetmedaran, sermayeyê û heta dewletan têne parastin.Belgeyên nû yên ku di destpêka sala 2026an de li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê hatin weşandin eşkere kirin ku tora sûcdar a Epstein ne tenê zincîreke sûcdar a takekesî bû, lê belê avahiyeke pirqatî bû ku heta siyaset, dîplomasî û derdorên karsaziyê dirêj dibû. Îdiayên di belgeyan de ku zarok ji welatên cuda hatine peyda kirin, bo cihên cuda hatine veguhastin û pêşkêşî derdorên elît hatine kirin, li çaraliyê cîhanê bûn sedema nerazîbûnê.

Ne mimkune ku pêşî li eşkerekirina wê rastiyê bê girtin ku zarok û jinên hatine revandin li giravekê têne girtin, rastî îşkenceyê tên û tênkuştin; ji ber vê yekê, dewlet bi zanebûn bûne hevkarê vî sûcî.Di van belgeyan de her wiha daxuyaniyên li ser Tirkiyeyê û îdiayên li ser sazî û kesan jî hene. Windabûna zarokan piştî erdhejên 1999 û 6ê Sibatê û fikara ku zarokên xizan ketine nav lepên vê rêxistina sûcdar fikaran zêde dike.Hikûmet hewl dide ku dozê bi tenê bi înkarkirina îdiayan bigire û bibe hevkarê sûcên jin û zarokên Êzîdî yên windabûyî, ku wekî winda hatine tomar kirin û nehatine dîtin, li şûna ku tavilê zelal bike ka ew ketine destê van çeteyên sûcdar an na.

Rastiya rastîn a ku bi mîlyonan belgeyan eşkere kiriye ev e ku koletî, zîhniyeteke ku ji hêla mêran ve hatiye damezrandin, pergaleke hilweşiyayî, gendel û wêranker e ku li ser gelên cîhanê hatiye ferzkirin. Ev pergal, ku avahiyên neasayî xwe li ser civakê ferz dikin, bi berdewamî hewl dide ku xwe bi pejirandina cil û bergên nû rewa bike. Ji aliyekî din ve, belgeyan eşkere dikin ku ev tora sûc bi tenê welatekî ve sînordar nîne û ‘Qanûna Omerta’ bi awayekî zelal di meriyetê de ye.Nekarîna dîtina jin û zarokên ku di erdhejên 1999 û Sibatê de winda bûn, digel mînakên berbiçav ên wekî betalkirina dozên bi rêyên qanûnî, nîşan dide ka çawa bûyerên salên borî, bi taybetî li Kurdistan û Rojhilata Navîn, bi gelek argumanan “Kujerê Kastîk” ê pergala kapîtalîst gur kirine.